yükseköğretimuluslararasılaşmaüniversiteYÖKuluslararası öğrenciyabancı öğrenciyugevdarulfunun
DOLAR
18,6246
EURO
18,5796
ALTIN
1.029,73
BIST
3.458,03
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
Ankara
Az Bulutlu
19°C
Ankara
19°C
Az Bulutlu
Çarşamba Az Bulutlu
17°C
Perşembe Az Bulutlu
18°C
Cuma Yağmurlu
16°C
Cumartesi Az Bulutlu
18°C

YUGEV

YUGEV- Yükseköğretimde Uluslararasılaşma ve Geliştirme Vakfı Değerlendirme Kurulu

Türk Üniversite Öğrenim Ücretlerindeki Fahiş Artış!

Yurtdışı ve Türkiye Karşılaştırılması: Oluşan Sorunlar

GİRİŞ

Yükseköğretim alanındaki masraflarda her sene süre gelen artışlar başta öğrenciler ve dahasında eğitimciler olmak üzere birçok güruhun endişeleri içerisinde yer almaktadır. Üniversitelerin maliyet kalemleri arasında en büyük yükü sundukları eğitimin teknoloji ile olan birlikteliği getirmektedir. İnternet kullanımı ve sosyal medyanın verimliliği beraberinde pazarlama sahasının global nitelik kazanmasına, eski usul öğretim tekniklerinin rafa kaldırılmasına sebebiyet vermekte; maliyetleri düşürmektedir. Fakat üniversitelerimizde başta tıp olmak üzere, mühendislik ve muadili olan diğer alanlarda gerekli teknolojik aletler, bu aletlerin bakım, onarım ve benzeri durumları maliyetleri yükseltmektedir. Bu bahse tabi tutmuş olduğumuz maliyetlerdeki artışlar çoğunlukla kur bazlı olmakta ve bu da ülkemizin cari kalemlerine negatif bir ahval içerisinde yansımaktadır. Yükseköğretimde uluslararasılaşma konusunda bir çekim merkezi olma hedefi güden ülkemizde üniversitelerin çoğu devlet tarafından fonlanmakta be takribinde öğrenci harçları ile de bu fonlanmayı desteklemektedirler.

Resmi Gazetede yayımlanmış olan son “2021 – 2022 Eğitim Öğretim Yılında Yükseköğretim Kurumlarınca Cari Hizmet Maliyetlerine Öğrenci Katkısı Olarak Alınacak Katkı Payları ve Öğrenim Ücretlerinin Tespitine Dair Karar” ile birlikte artan eğitim öğretim masrafları gerek mevcudiyetteki uluslararası öğrencilerimiz gerekse potansiyel uluslararası öğrenciler açısından düşünme paylarının artmasına sebebiyet vermiştir. Bu yazımızda muadillerine kıyasla ülkemizde yabancı öğrencilere yönelik harç masraflarının neden bu denli kabarık ve sosyal hayatı kısıtlayıcı etkiye sahip olduğu araştırılacaktır.

1.Yabancı Üniversitelerin Finansman İhtiyaçlarına Genel Bir Bakış

Dünya genelinde her geçen gün büyük bir ivmeyle artmakta olan uluslararası öğrenci hareketliliğinden yeteri kadar faydalanmak isteyen dünya ülkeleri bu konu üzerine politikalar geliştirmekte, yönetmeliklerinde bu hususa yer vermekte ve teknoloji temelli iyileştirmeler ile uluslararası öğrenciler için çekim merkezi olmaya çalışmaktadırlar. Ülkemiz de her ne kadar bu konu üzerinde çeşitli çalışmalar sürdürüyor olsa da yaşanan iktisadi ve sosyal gelişmeler birçok soru işaretini de beraberinde getirmektedir. Dünyadaki pek çok üniversitenin finansmanı liberal sistem etrafında devam etse de bu durum ülkemizde dünyadakinin aksine devlet temelli bir finansman sistemi üzerinde ilerlemektedir. Genel hatları ile ülkelerin yükseköğretim finans sistemlerinin ahvaline bakıp ülkemiz ile kıyaslamamız varacağımız sonuç için objektif yoruma yakınlığımızı arttıracaktır.

1.1. ABD Bünyesindeki Üniversiteler ve Finans İhtiyaçları

Üniversitelerin genel çaptaki başarısı pek tabiidir ki teknolojik donanımları, teknoloji ile eğitim ve öğretim programlarını ne kadar entegre edebildiği ile orantılıdır. Öğretim görevlilerinin yetkinliği, üniversiteye yapılan yatırımların etkin kullanımı da üniversitelerin başarıları etkilemektedir. Amerika Birleşik Devletleri’nde yer alan üniversiteler dünya üniversiteleri içerisindeki konumlarını korumak ve yer dinmek, ilerlemek için pek çok farklı girişim ve yatırımları hayata geçirmektedirler.

YAZI ARASI REKLAM ALANI

Böylelikle öğrenci çekim merkezi konumlarını güçlendirmek, bu alandaki kazanımlarının sürekli bir hal almasını sağlamaktadırlar. ABD’de üniversitelerinden birçoğu özel şirketler, dünya üzerinde hatırı sayılır vakıflar ve çeşitli iş adamları tarafından fonlanmaktadır. En basit Örneği ile Chicago Üniversitesi Rockefeller Vakfı tarafından fonlanmakta ve kendilerine sağlanan fonu çeşitli atılımlarda kullanmaktadır. Üniversitenin kitapları robotlar tarafından takdim edilen kütüphane kurması, üniversiteye bağlı bir hastane yaptırması ve beraberinde ise Çin’in başkentinde yeni bir kampüs inşa ettirmesi bahse tabi tuttuğumuz konuya en büyük örnektir.

Tüm bu fonlanmanın yanı sıra birçok öğrencinin hayali olan ABD’de eğitim görmek, finansal açıdan eskiye nazaran şimdilerde daha da zorlaşmıştır. Mevcut üniversitelerin 2010 senesi içerisinde sergilemiş oldukları iktisadi hareketler 2006 senesine nazaran oldukça eksi bir bakiye göstermekle birlikte; 83 senesinden bu zamana değin olan süreçte ise öğrenci harçlarındaki artış toplam enflasyonun üç katı şeklinde bir seyir göstermiştir. 2001 senesinde hane halkı gelirinin %22’sine denk gelen harç durumu takribi 2010 senesinde %38 seviyelerine çıkmış, günümüzde ise hane halkı gelir seviyesinin %40’ı gibi yüksek oranlara ulaşmıştır. Günümüzde ise Amerika’da lisans dereceleri için devlet üniversitelerinde yıllık 26.290$, özel üniversitelerde ise yıllık 35.830$ şeklinde genel bir ödeme durumu mevcut bulunmaktadır. Tüm bunların yanı sıra Amerika’nın ve dünyanın en prestijli üniversitelerinden olan Harvard’ın almış olduğu karara göre yıllık geliri 40 bin doların altında olan kişilerden harç ücreti alınmamaktadır.

1.2. İngiltere’de Üniversitelerin Finansman Durumu ve Harç Miktarları

İngiltere’de devlet üniversitelerinde okumak isteyen öğrenciler de keza bir bedel ödemek ile mükelleftir ve bu bedel yıllık 8000 sterlin ila 12000 sterlin arasında değişmektedir. Aynı zamanda İngiltere’de hükümet özel üniversiteleri desteklemek açısından öğrencilerine belirli miktarlarda kredi sağlayabiliyor ve böylelikle dolaylı yoldan da olsa bir destek verebilmektedir. İngiltere, üniversite öğrencilerinden harç talep ederek üniversitelerin bir nevi kendi iktisadi döngüsünü sürdürmelerini istemektedir. Bundan mütevellit olarak üniversiteler öğrencilerden harç talep ettikleri gibi, çeşitli kurum ve kuruluşlarca da ekonomik açıdan fonlanmakta ve eğitim öğretim faaliyetlerine bu şekilde devam etmektedir. Tam zamanlı ve yarı zamanlı öğrencilerin harç ödemediği; fakat AB/EEA olmayan ülkelerin vatandaşları olarak tanımlanan uluslararası öğrencileri eğitim tahsillerini gerçekleştirebilmek için harç ödemeye tabi olması, yaşam koşullarını da hesaba kattığımızda yabancı öğrencilerin karşısına bir sorun olarak çıkmaktadır.

1.3.Türkiye’de Üniversitelerin Finansmanı

Ülkemiz de ise üniversitelerin finansmanı Kıta Avrupası’nda olduğu gibi büyük bir çoğunlukla devlet tarafından karşılanmakta ve uluslararası öğrencilerden alınan harçlar ile sağlanmaktadır. Geçtiğimiz yıllar içerisinde devlet üniversitelerinin gider kalemlerinin yükünün %80’den fazlası devlet tarafından kalan kısmı ise öğrenci harçlarından karşılanmış olması bu duruma güzel bir örnek niteliğinde olmakla birlikte ülkemizin uluslararası öğrenci faaliyetlerinde önüne engel çıkartmaktadır. 2012-2013 seneleri içerisinde yükseköğretimde harç durumunun kaldırılmış olması yükseköğretimdeki bireyler ve aileleri için oldukça büyük bir lütuf olarak adlandırılsa da torba yasa dediğimiz tabir ile tekrar gündeme gelmiş ve buna istinaden yıllardır gerek uluslararası öğrencilerimizin gerekse de ikinci öğretim ile eğitimlerine devam eden öğrencilerimizin boynuna külfet olmaya devam etmiştir.

1.4.Almanya ve Öğrenci Harçları

Dünyanın gelişmiş ekonomilerinden olan ve aynı zamanda Avrupa Birliği’nin öncü ülkesi konumunda yer alan Almanya’da ise üniversiteler devlet tarafından fonlanmakta, kendilerine gereken teknolojik aksam ve tedarikler sağlanmaktadır. Almanya’da ulusal AB/EEA tam zamanlı ön lisans, lisans ve yüksek lisans öğrencileri herhangi bir şekilde harç ödemek ile yükümlü değillerken; Yarı zamanlı dersler alan öğrenciler yükseköğretim kurumu tarafından belirlenen minimum 269 avro şeklinde olan harç ücretini ödemekle mükelleftirler. AB/EEA dışında kalan uluslararası öğrenciler ise devlet üniversitelerinde aldıkları eğitimlere istinaden yükseköğretim kurumunun belirlemiş olduğu ücreti ödemekle mükelleftirler. Hulasa bahse tabi tutmakta olduğumuz bu ücret bin ila beş bin avro arasında değişkenlik göstermekle birlikte özel üniversitelerde harç miktarı, bu meblağın oldukça yukarısındadır.

2.Türkiye’de Yükseköğrenim Harçları ve Fiyatların Fahişliği

30 Haziran 2021 tarihinde Resmi Gazetede 4206 karar numarasıyla yayımlanan “2021– 2022 Eğitim Öğretim Yılında Yükseköğretim Kurumlarınca Cari Hizmet Maliyetlerine Öğrenci Katkısı Olarak Alınacak Katkı Payları ve Öğrenim Ücretlerinin Tespitine Dair Karar” ile tekrardan revize edilmiştir. Bu karar ile birlikte ülkemizde eğitim öğretim maksadıyla gelmiş olan yabancı uyruklu öğrencilerimizden tahsil edilecek olan harç tutarlarının tahsil edilme çerçevesi belirlenmiştir. İlgili kararın “Yurtdışından kabul edilecek öğrencilerden alınacak öğrenim ücreti tutarları” başlığının 3. Maddesinin birinci bendinde yer alan: “Yurtdışından öğrenci kontenjanları dahilinde kayıt yaptıracak öğrencilerden tahsil edilecek tutar, öğrenci cari hizmet maliyetinin bir buçuk katından az olmamak kaydı ile yükseköğretim kurumları tarafından belirlenir.” Şeklindeki ifade edilmiştir.

Bu maddenin mahiyetinden de anlaşılacağı üzere ülkemize eğitim ve öğretim için gelen, yükseköğretimleri süresince ülkemiz üniversitelerinden eğitim tahsis etmek isteyen yabancı öğrencilerimizin maddi anlamda büyük bir külfet altına girmeleri gerekmektedir. Bu durumun ne derecede elzem nitelikte olduğunu anlamak adına aşağıda 30 Haziran 2021 tarihli Resmi Gazetede yayımlanmış olan ilgili karara ilişkin bilgileri yansıtan tabloyu bırakmaktayız. Bu tablodan da anlaşılacağı üzere belirlenmiş cari fiyatın bir buçuk katından az olmamak üzere dönemlik olarak tahsil edilecek ve yükseköğretim kurumlarınca belirlenecek olan yabancı öğrencilerin ödeyecekleri harç tutarları, ülkemizdeki yabancı öğrenciler açısından pek de iç açıcı bir özellik taşımamaktadır.

Yükseköğretimlerini gerçekleştirmek maksadıyla ülkemize iştirak etmiş olan yabancı öğrencilerden tahsil edilecek harç ücretlerini yabancı öğrencilerimizi ekonomik olarak zor duruma düşürecek olması, zaten harç ücretlerinden ve burs imkânlarının kısıtlılığından yakınan yabancı öğrencilerimiz açısızdan pozitif bir ahvalle karşılanmasa gerek. Ülkemize gelen yabancı öğrencilere yönelik barınma, burs ve çalışma imkanlarının kısıtlılığı bu denli fazla ve öğrencilerimiz açısından oldukça büyük problemler arz etmesine istinaden böylesine kararların alınması, yükseköğretimde ülkemizin uluslararası düzeyde erişmek istediği hedefe ulaşmasının önünde büyük bir engel teşkil edeceği aşikardır.

En basitinden tıp eğitimine biçilen cari ücretin her dönem tekrar temin edilmesi ve bu ücretin karar ile açıklanan ücretin bir buçuk katından az olmaması altı sene ve on iki dönemden oluşan tıp eğitimi boyunca toplamda güncel kurdan 25 – 30 bin dolar arası masrafa tekabül etmektedir. Bu fiyatlar Avrupa ülkeleri ve Amerika’da bile bu denli yüksek değilken ülkemizde bu şekilde tezahür ediyor olması, gerek potansiyel öğrencilerin kararlarında gerekse de mevcut yabancı öğrencilerimizin ülkelerine ülkemizi tanıtırken ufak da olsa olumsuzluklardan bahsetmelerinde etkili olacaktır.

Böyle fahiş fiyatların olduğu bir sistemde yükseköğretimde uluslararasılaşmanın uzun vadede ülke ekonomisine kazandıracağı geri dönüşlerden de dolaylı bir şekilde vazgeçilmekte, bu geri dönüşler kısıtlanmış olmaktadır. Barınma ihtiyaçlarının birçoğunu kendi iktisadi güçlerince sağlayan yabancı ülke vatandaşı olan öğrencilerimiz, ülkemizin içinde bulunduğu iktisadi konjonktürün zorluklarından, hayat pahalılığından ve sosyal birey olmak için verdikleri çabaların yanı sıra öğrenim harçları için de ayrı bir çabaya itilmektedir.

Pek tabidir ki ülkemizde yabancı öğrencilerin harçlarına yönelik yakın tarihte yaşanmış olan bu gelişmenin de sebepleri bulunmaktadır. Bu sebeplerin en başında Dolar/Tl paritesindeki yükselişler gelmektedir. Eğitimde bir nebze dış bağımlılığı mevcut olan ve teknolojik olarak da yeni yeni kendi ayakları üzerinde durmaya başlayan ülkemiz, içinde bulunduğu döviz sıkıntısı çektiği şu dönemlerde kur artışlarını, eğitim maliyetlerini ve bununla alakalı birçok durumu maliyet bazında harçlara da yansıtmak zorunda kalmış olduğu aşikardır. Peki ülkemizin iktisadi olarak parite bazlı içinde bulunduğu bu ahvalin başlıca sebepleri nelerdir?

  • Cari Açık
  • İthalat ve İhracat arasındaki dengesizlik
  • CDS priminde yaşanan yükselmeler
  • ABD Tahvil faizlerindeki yükselişler
  • Enflasyonda meydana gelen artışlar
  • Enflasyon ve İktisadi beklentilerdeki negatif ahval

Ülkemizin muadili olan ülkelerde ise güncel durum şu şekildedir: Uluslararası öğrenciler İngiltere’de devlet üniversitelerinde yıllık 7 ila 18 bin dolar; Almanya’da 1 ila 5 bin dolar; Fransa’da 800 dolar ila 3 bin dolar; İtalya’da 800 dolar ile 2 bin dolar; İsveç’te 5 ila 10 bin dolar; Kanada’da 8 ila 20 bin dolar ödemektedirler. Avusturalya’da ise bu durum 10 ila 20 bin dolar civarında iken Macaristan’da 5 ila 11 bin dolar; Ukrayna’da ise 2,5 ila 5 bin dolar arasındadır. Rusya’da 1,5 ila 4 bin arasında gezen bu meblağ, Çin’de ise 1 ila 4 bin dolar arasında değişmektedir.

Muadili olan ülkelere nazaran yükseköğretimde uluslararasılaşma hedefinde politikalar güden ve öğrenciler için uluslararası düzeyde çekim merkezi olabilme hedefi güden ülkemizde belirlenen/belirlenecek olan yabancı öğrencilere yönelik harç miktarları ivedilik ile düzenlemeye tabi tutulmalı ve öğrencilerin faydasına yönelik atılımların gerçekleştirilmesi sağlanmalıdır. Böylelikle yabancı öğrencilerimiz yükseköğretimlerinde omuzlarına yüklenen bu ağır yük hafifletilmiş ve ülkemizin yükseköğretimde uluslararasılaşma hususundaki politikalarının gerçekleştirilmesi yönelik emin adımlar atılmış olunacaktır.

    Belirli Gün ve Haftalar

  • Bu hafta Camiiler Haftası
  • Bu gün Hayvanları Koruma Günü
  • Bu gün Dünya Mimarlık Günü
Yazarın Diğer Yazıları
REKLAM ALANI
Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.